Doğal, Armonik ve Melodik Minörü Ayıran Dereceler
Minör tonu tanırken bütün notaları yeniden ezberlemek yerine altıncı ve yedinci derecelerdeki değişimi izlemek daha pratiktir. La minör üzerinden bakıldığında doğal biçim La–Si–Do–Re–Mi–Fa–Sol seslerini kullanır. Armonik biçimde Sol, Sol diyez olur; melodik biçimin klasik uygulamasında çıkışta Fa diyez ve Sol diyez duyulur, inişte ise çoğu zaman doğal minör seslerine dönülür. Tür ve esere göre kullanım değişebileceği için nota metni esas alınmalıdır. İlgili ders programının kapsamını seviyeye uygun müzik eğitimi sayfasında inceleyebilirsiniz.
- Aynı kısa motifi önce doğal minör sesleriyle çalın veya söyleyin.
- Yalnız yedinci dereceyi yükseltip eksene yönelişteki farkı dinleyin.
- Ardından altıncı dereceyi de yükselterek ardışık melodik hareketi karşılaştırın.
- Her sürümde değişen notaları renkli kalemle, değişmeyen ortak sesleri başka bir işaretle gösterin.
Bir eseri analiz ederken tek bir yükseltilmiş yedinci derece gördüğünüz için parçanın baştan sona armonik minör dizi kullandığını varsaymayın. Minör tonalitede farklı biçimler aynı eser içinde armonik ve melodik gereksinime göre yan yana bulunabilir. Doğru soru hangi minör türü seçildi değil, belirli anda hangi derecenin neden değiştiğidir. Çalışma planını genişleten içerik: Müzikte Ton Nedir? Ton Kavramı Nasıl Anlaşılır?
Minör tonda değişen altıncı ve yedinci dereceler
Minör tonalitede doğal, armonik ve melodik minör biçimleri aynı tonal merkezin farklı gereksinimlerini gösterebilir. La minörün doğal biçiminde Sol doğal bulunur. Dominant akorunda eksene güçlü yönelim gerektiğinde Sol♯ kullanılabilir; melodik çizgide Fa♯ ve Sol♯ seçimi de üsluba ve çizginin yönüne bağlıdır. Bu değişken notalar tonu bozmaz, armonik ya da melodik bağlamı açıklar.
Bir çalışma sayfasında La–Do–Mi eksen akorunu sabit tutun. Ardından Em ve E7 akorlarını ayrı ayrı çalıp Sol ile Sol♯ seslerinin La’ya nasıl bağlandığını dinleyin. Sonraki turda melodiyi aşağı inerken Sol ve Fa doğal ile deneyin. Duyulan farkı hüzünlü ya da neşeli gibi tek bir etikete indirgemek yerine çekim, açıklık, gerilim ve ses yürütme sözcükleriyle tarif edin. Benzer soruyu ele alan yazı: Akor Nedir? Akorlar Nasıl Oluşturulur?
Bir eserde minör tonu belirlerken yalnız başlangıç akoruna bakmak yeterli değildir. Son durak, bas çizgisi, yükseltilmiş yedinci derece ve kadanslar birlikte incelenmelidir. Nota üzerinde değiştirici işaretlerin hangi akora hizmet ettiğini yazmak, ödünç akor ile minör dizinin değişken derecelerini ayırmayı kolaylaştırır.
Mi minörde Re♯ görüldüğünde notanın B7 akoru içindeki görevini ve Mi’ye ilerleyip ilerlemediğini kontrol edin. Aynı Re♯ başka bir akorun parçasıysa geçici yönelim olasılığı ayrıca değerlendirilmelidir.