Bağlamada tezeneyi başparmağınızla hafifçe bükülmüş işaret parmağınızın arasında tutun. Ucu tele değecek kadar dışarıda kalsın; iki parmağınızı birbirine bastırıp bileğinizi kilitlemeyin. İlk denemede sapta bir perdeye basmanız gerekmiyor. Aynı tel grubunu önce aşağı, sonra yukarı yönde çalın. Duyduğunuz iki sesin şiddeti birbirine yakın mı? Başlangıçta hızdan daha kullanışlı bir ölçü bu.
Tezeneyi yerleştirin, önce sesi değil hareketi deneyin
Kolsuz bir sandalyeye oturun, ayaklarınızı yere basın ve bağlamanın teknesini kucağınıza yerleştirin. Sap elinizi bir an gevşettiğinizde tekne yuvarlanıyorsa gövdenin yerini düzeltin. Yoksa bir eliniz çalgıyı tutmaya çalışırken öteki elin ne yaptığını dinlemek zorlaşır.
İşaret parmağınızı hafifçe bükün, tezeneyi yan tarafına koyup başparmağınızı üzerine kapatın. Önce tellere değmeden küçük bir aşağı-yukarı hareket yapın. Sonra aynı hareketi tellere yaklaştırın. Uç telin altına dalıyorsa daha güçlü vurmanız gerekmez; elinizi kapaktan biraz uzaklaştırıp yalnızca ucun geçmesini sağlayın. Başlangıç için sapla teknenin birleştiği yer ile alt eşik arasında, elinizin üç tel grubuna da rahatça yetiştiği bir nokta seçebilirsiniz.
Boş telde dört sayılık ilk alıştırma
Boş tel, sap üzerinde herhangi bir perdeye basmadan çaldığınız teldir. Burada hedef, yere en yakın tel grubudur. Grup birden fazla telden oluşabilir; gruptaki telleri tek tek ayırmaya çalışmayın. Aşağı vuruş tavandan yere, yukarı vuruş yerden tavana doğru geçiştir. İkisini de aynı tel grubunda yapacaksınız.
- Rahatça “bir, iki, üç, dört” deyin. Bu turda çalmayın; sayıların arasını eşit tutun.
- İkinci turda her sayıda bir ses çıkarın: birde aşağı, ikide yukarı, üçte aşağı, dörtte yukarı. Üçüncü sayıda elinizi yeniden konumlandırmak zorunda kalıyorsanız hareketi küçültün.
- Bir tur susup sesi dinlendirin. Sonra aynı dört vuruşu tekrarlayın. İlk hedef dört sayıyı doldurmak; aynı sürede daha fazla vuruş yapmak değil.
Kulağınızla kontrol edin: Hangi vuruş kayboluyor?
Telefonunuzu bir yere sabitleyip iki tur kaydedin. Ekrana bakmadan dinleyin. “Bir, üç” belirgin ama “iki, dört” neredeyse duyulmuyorsa yalnızca yukarı vuruşa odaklanın. Bir sonraki turda aşağı vuruşu biraz hafifletin; hız, tel grubu ve oturuş aynı kalsın. Böylece farkın hangi değişiklikten geldiğini duyabilirsiniz.
Takılma, komşu tel ve sert ses için üç küçük düzeltme
- Tezene yukarı çıkarken takılıyor: Ucu telin altından çekmeye çalışmayın. Teli daha yüzeyden sıyırarak yalnızca iki vuruş deneyin.
- Komşu tel grubu da duyuluyor: Tezeneyi elinizden kaybetmeden hareketin mesafesini kısaltın. Bir aşağı ve bir yukarı vuruştan sonra durup ucun nerede kaldığına bakın.
- Her ses sert çıkıyor: Parmaklarınızın baskısını biraz azaltıp tek bir vuruş yapın. Tezene elinizde dönmeye başlarsa bütünüyle sıkmak yerine parmaklarınız arasındaki yerini düzeltin.
Duruşu ve vuruş yönlerini çizimle karşılaştırmak için MEB Güzel Sanatlar Lisesi Bağlama 9 ders kitabının ikinci ünitesine bakabilirsiniz. Dört vuruş dengeli çıkıyorsa sıradaki adım, perdeye bastığınızda sesin nasıl değiştiğini duymaktır. Bunun için bağlamada nota yerleri rehberini açabilirsiniz. Tutuşunuzu bir eğitmenle çalışmak isterseniz Kadıköy’deki bağlama dersleri hakkında bilgi alabilirsiniz.
