Kısa sap mı, uzun sap mı? İlk bağlamayı seçme rehberi

İlk bağlamayı seçerken erişim, tekne dengesi ve repertuvar karşılaştırması
İçindekiler

İlk bağlamanızı seçiyorsanız kısa sapı da uzun sapı da deneyin. Kısa sapta, sapın ucundaki perdelere ulaşmak için elinizi daha az uzatırsınız. Ama büyük bir tekne kolunuzu yukarı itiyorsa kısa sap da rahat gelmeyebilir. İki saz arasında kalınca şu iki soruyu birlikte sorun: Hangisini rahatça tutabiliyorum, hangisi birlikte çalışacağım kişinin göstereceği ezgilere uygun?

Sap boyu, tekne ve düzen: Üç ayrı seçim

Sap, parmaklarınızı perdelere bastığınız bölümdür; tekne, sazın dizinize oturan yuvarlak gövdesidir. Aynı “kısa sap” etiketiyle satılan iki çalgının teknesi ve kucağınızdaki dengesi farklı olabilir. Bir modelde rahat edemediğinizde kısa ya da uzun sapın tümünden vazgeçmek yerine aynı türden başka bir sazı da deneyin.

Düzen ise tel gruplarının birbirine göre nasıl akort edildiğini anlatır. Sap boyu bir yapım özelliği, düzen bir akort tercihidir. Sevdiğiniz bir kayıttaki sesi yalnızca sazın boyuna bağlamayın. Kaydı ders alacağınız kişiye dinletip “Bu eşliği çalışırken hangi düzeni kullanırız?” diye sormak, yalnızca türkü adını söylemekten daha işe yarar.

Mağazada iki bağlamayı nasıl karşılaştırabilirsiniz?

  1. Aynı sandalyeyi kullanın. Ayaklarınızı yere koyup ilk bağlamayı dizinize yerleştirin. Gövdeyi sabit tutmak için onu dirseğinizle sürekli sıkıştırmanız ya da yana doğru eğilmeniz gerekiyor mu? İkinci sazı da aynı oturuşta deneyin.
  2. Bir yakın, bir uzak noktaya dokunun. Önce gövdeye yakın bir perdeye, sonra burgulara yakın bir perdeye parmağınızı koyun. Nota bilmeniz gerekmez. İkinci noktaya giderken omzunuzun yükselip yükselmediğine veya gövdenin dizinizde kayıp kaymadığına bakın.
  3. Aynı kısa ezgiyi dinleyin. Sazları tanıtan kişiden her ikisinde de tanıdığınız bir türkünün ilk cümlesini çalmasını isteyin. Sonra siz bir tel grubuna birkaç hafif vuruş yapın. Başkasının elinde beğendiğiniz ses ile kendi elinizde rahatlıkla çıkarabildiğiniz sesi ayrı ayrı not edin.
  4. Bütçeye bakımı da katın. Özellikle ikinci el bir sazda, cızırtı duyarsanız aynı perdeyi deneyimli birinin de çalmasını isteyin. Ses tekrarlanıyorsa nedenini tahmin etmek yerine satın almadan önce bir çalgı yapımcısına gösterin. Tel veya ayar gerekiyorsa toplam maliyet iki saz arasındaki tercihi değiştirebilir.

İki farklı başlangıç, iki farklı karar

Evde aileden kalma uzun sap varsa

“Yeni başlayan herkes kısa sap almalı” diye düşünüp hemen alışverişe çıkmayın. Uzun sapı oturarak deneyin; dengesi rahatsa ve saz çalınabilir durumdaysa ilk görüşmeye onunla gidin. Öğrenmek istediğiniz ezgiye bu sazla nasıl başlanabileceğini sorun. Böylece yeni bir çalgıya para ayırmadan önce neye ihtiyaç duyduğunuzu bilirsiniz.

Bir çocuk için kısa sap bakıyorsanız

Etiketteki yaş aralığını kararın yerine koymayın. Çocuk çalgıyı çalmaya hazır biçimde tutarken bir elini sap boyunca hareket ettirebiliyor mu, yoksa elini çekince saz yana mı yatıyor? İkinci durumda başka bir tekne boyu deneyin. Çocuklarda bağlama eğitimini inceleyen bir araştırmada da eğitimcilerin başlangıç için hem kısa hem uzun sap kullandığı görülüyor.

Karar vermeden önce not alın

Denediğiniz her saz için üç satır yeterli: “Kucağımda nasıl durdu?”, “En çok hangi sesi sevdim?”, “Alırsam neyi kontrol ettirmeliyim?” İki saz da uygunsa derslerde izleyeceğiniz repertuvarı son ölçüt olarak kullanın. Sazınızı seçtiyseniz tezene tutuşunu ve ilk vuruşu deneyebilirsiniz. Elinizdeki sazla başlamak ve ders seçeneklerini konuşmak için Foni Sanat’ın Kadıköy’deki bağlama eğitimine göz atabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Müzik dersleri, enstrüman eğitimi, şan dersi ve konservatuvar hazırlık programlarımız hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.