Standart bir piyanoda 88 tuş vardır: 52 beyaz ve 36 siyah. En pes tuş La (A0), en tiz tuş Do’dur (C8). Klavye, Do1’den Do8’e uzanan yedi tam oktav ile bunun altındaki üç tuştan (La0, La♯0 ve Si0) oluşur.
Bu sayı kuyruklu ve duvar tipi akustik piyanolarda da, tam boy dijital piyanolarda da aynıdır. Daha az tuşlu klavyeler ve 88’den fazla tuşu olan birkaç özel piyano da vardır; bunları aşağıda ayrıca ele aldık.
88 tuş nasıl sayılır?
Klavyede her oktav 12 tuştan oluşur: 7 beyaz, 5 siyah. Yedi tam oktav 84 tuş eder. Kalan dört tuşun üçü en altta, biri en üsttedir:
| Klavye bölümü | Beyaz | Siyah | Toplam |
|---|---|---|---|
| En alttaki tuşlar (La0, La♯0, Si0) | 2 | 1 | 3 |
| Yedi tam oktav (Do1–Si7) | 49 | 35 | 84 |
| En üstteki tuş (Do8) | 1 | 0 | 1 |
| Toplam | 52 | 36 | 88 |
Bu düzende klavyede sekiz tane Do bulunur. Soldan dördüncü Do, orta Do’dur (C4) ve klavyenin 40. tuşudur. Akort için referans alınan La (A4, 440 Hz) 49. tuştur. En pes La’nın temel frekansı 27,5 Hz, en tiz Do’nunki yaklaşık 4.186 Hz’dir.
Piyano neden 88 tuşludur?
İlk piyanolar bugünkülerden çok daha dardı. Bartolomeo Cristofori’nin 1700’de Floransa’da yaptığı ilk piyano dört oktav genişliğindeydi; New York’taki Metropolitan Sanat Müzesi’nde bulunan 1720 tarihli Cristofori piyanosu 54 tuşludur. Besteciler daha geniş bir ses alanı istedikçe üreticiler klavyeyi genişletti. 19. yüzyılın ikinci yarısında La0’dan La7’ye uzanan 85 tuşlu piyanolar yaygındı. 1880’lerde Steinway’in 88 tuşa geçmesinin ardından diğer üreticiler de bu ölçüyü benimsedi ve 88 tuş standart oldu.
Klavyenin burada durması genellikle kulağın sınırlarıyla açıklanır. En pes La’nın altındaki seslerde perde, yani sesin hangi nota olduğu, net seçilemez hâle gelir; en tiz Do’nun üstünde de perde algısı zayıflar. Bu aralığın dışındaki sesler müzikte de pek kullanılmaz.
Beyaz ve siyah tuş düzeni: Do’yu nasıl bulursunuz?
Siyah tuşlar klavye boyunca ikili ve üçlü gruplar hâlinde sıralanır. Bu gruplar, beyaz tuşların adını bulmanın en kolay yoludur:
- Do: İkili siyah tuş grubunun hemen solundaki beyaz tuş.
- Re ve Mi: İkili grubun ortasındaki ve sağındaki beyaz tuşlar.
- Fa: Üçlü siyah tuş grubunun hemen solundaki beyaz tuş.
- Sol, La ve Si: Üçlü grubun içindeki iki beyaz tuş ile sağındaki beyaz tuş.
Mi ile Fa ve Si ile Do arasında siyah tuş yoktur; bu beyaz tuşlar arasında zaten yarım ses vardır. Siyah tuşlar komşu beyaz tuşa göre adlandırılır: Do ile Re arasındaki siyah tuş hem Do♯ (Do diyez) hem Re♭ (Re bemol) olarak okunabilir. Orta Do, nota okumaya başlarken sık kullanılan referans noktasıdır. Klavyeyi tanıdıktan sonra hangi becerinin hangi sırayla geldiğini piyano nasıl öğrenilir rehberinde bulabilirsiniz.
Klavyelerde 61 ve 76 tuş, dijital piyanoda 88 ağırlıklı tuş
Elektronik klavyeler ve synthesizer’lar çoğunlukla 61, 76 ya da 88 tuşla üretilir; küçük MIDI klavyelerde 25 ya da 49 tuş görülür. 61 tuş Do’dan Do’ya beş oktav eder, 76 tuş ise altı oktavı biraz aşar.
Başlangıçta basit melodiler ve akorlar için 61 tuş yetebilir. Ancak klasik piyano repertuvarının önemli bir kısmı beş oktavın dışına taşar ve bu klavyelerin çoğunda tuşlar hafiftir. Piyano eğitimini sürdürmeyi düşünüyorsanız 88 tuşlu, çekiç mekanizmalı (ağırlıklı) tuşlara sahip bir dijital piyano daha doğru bir seçimdir. İyi modellerde pes tuşlar biraz daha ağır, tiz tuşlar daha hafiftir; akustik piyanodaki his böyle taklit edilir. Tuşe, pedal ve ses gibi satın alma ölçütlerini dijital piyano mu akustik piyano mu rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.
88’den fazla tuşu olan piyanolar
Birkaç üretici standardın dışına çıkmıştır. Avusturyalı Bösendorfer’in Imperial (Model 290) kuyruklu piyanosunda 97 tuş vardır; klavye C0’a (Do0) kadar iner ve tam sekiz oktav olur. İlk Imperial, besteci Ferruccio Busoni’nin önerisiyle 1909’da yapıldı; Busoni, Bach’ın org eserlerinden yaptığı uyarlamalar için bu pes sesleri istiyordu. Standart klavyeye eklenen dokuz tuş, 88 tuşla karışmaması için siyah renktedir. Aynı markanın 225 modelinde ise F0’a (Fa0) kadar inen 92 tuş bulunur.
Avustralyalı Stuart & Sons 102, 108 ve 112 tuşlu kuyruklu piyanolar üretti; 2018’de tamamlanan 108 tuşlu model dokuz oktavlık bir aralığa sahiptir. Bu piyanolar nadirdir. Ders, sınav ve günlük çalışma için ihtiyacınız olan klavye 88 tuşludur.
Piyano tuşlarıyla ilgili kısa sorular
Piyanoda kaç oktav var?
88 tuşlu piyanoda yedi tam oktav ve bunların altında üç tuş bulunur. Ses aralığı olarak en pes La ile en tiz Do arasındaki uzaklık yedi oktav ve bir küçük üçlüdür (3 yarım ses).
Siyah tuşlar neden ikili ve üçlü gruplanır?
Beyaz tuşlar Do majör dizisini oluşturur. Bu dizide Mi–Fa ve Si–Do arasında yarım ses, diğer komşu beyaz tuşlar arasında tam ses vardır. Siyah tuşlar yalnızca tam ses aralıklarının ortasına yerleşir; Mi–Fa ve Si–Do boşlukları da onları ikili (Do♯, Re♯) ve üçlü (Fa♯, Sol♯, La♯) gruplara ayırır.
Akustik ve dijital piyanoda tuş sayısı farklı mı?
Tam boy modellerde fark yoktur; ikisi de 88 tuşludur. Asıl fark tuş mekanizmasında ve sesin üretilme biçimindedir. Bazı taşınabilir dijital modellerde 76 ya da 61 tuş olabilir; almadan önce tuş sayısını ve tuşların ağırlıklı olup olmadığını kontrol edin.