Kemanda Nota Yerleri ve Parmak Pozisyonları

Kemanda Nota Yerleri ve Parmak Pozisyonları
İçindekiler

Kemanda nota yerleri açık tellerden başlar: teller kalından inceye Sol (G3), Re (D4), La (A4) ve Mi (E5) notalarına akort edilir. Her telde sol elin dört parmağı açık telin üstündeki notaları sırayla çalar; birinci pozisyonda La telinde 1. parmak Si, 3. parmak Re, 4. parmak Mi verir. Klavyede perde çizgisi olmadığı için doğru yer, açık tellerle karşılaştırılarak ve kulakla bulunur.

Kemanda hangi tel hangi nota?

Keman notası sol anahtarıyla yazılır. Dört açık telin notası, dizekteki yeri ve notada kullanılan tel numarası şöyledir:

Tel Nota Harf ve oktav Dizekteki yeri Tel numarası
Sol teli (en kalın) Sol G3 Dizeğin altında, ikinci ek çizginin hemen altı IV
Re teli Re D4 Dizeğin hemen altındaki aralık III
La teli La A4 2. aralık II
Mi teli (en ince) Mi E5 4. aralık (en üstteki) I

Komşu teller arasında tam beşli (yedi yarım ses) vardır. Nota yerleri 4/4 (tam boy) kemanda da küçük boylarda da aynıdır; yalnız parmaklar arasındaki mesafe boyla birlikte kısalır. Dizeği ve nota adlarını yeni öğreniyorsanız nota nedir rehberinden başlayabilirsiniz.

Klavye mantığı ve parmak numaraları

Kemanın klavyesinde perde çizgisi yoktur. Parmak üst eşikten gövdeye doğru ilerledikçe telin titreşen bölümü kısalır ve ses tizleşir; birkaç milimetrelik kayma bile duyulur. Perde olmadığı için keman, tam sesin dokuz komaya bölündüğü Türk makam müziğinin (Arel-Ezgi-Uzdilek sistemi) küçük aralıklarını da çalabilir; bu seslerin yeri aşağıdaki yarım ses tablolarına oturmaz.

Parmaklar numarayla anılır, açık tel notada 0 ile gösterilir:

  • 1. parmak: işaret parmağı
  • 2. parmak: orta parmak
  • 3. parmak: yüzük parmağı
  • 4. parmak: serçe parmak

Başparmak sapın arkasında destek olduğu için numara almaz. Nota okuma ve parmak egzersizlerinin derslerde nasıl ilerlediğini keman dersleri sayfasında görebilirsiniz.

Birinci pozisyonda kemanda nota yerleri

Keman eğitimine başlarken öğrenilen ilk bölge birinci pozisyondur. Sol el, klavyenin salyangoz tarafındaki ucuna, yani üst eşiğe en yakın yerdedir. Tabloda ikinci parmak, çalınan diziye göre alçak (yarım ses geride) ya da yüksek konumuyla verilmiştir.

Tel Açık tel 1. parmak 2. parmak (alçak / yüksek) 3. parmak 4. parmak
Sol (G) Sol La Si♭ / Si Do Re
Re (D) Re Mi Fa / Fa♯ Sol La
La (A) La Si Do / Do♯ Re Mi
Mi (E) Mi Fa♯ (alçak 1: Fa) Sol / Sol♯ La Si

Pratik bir kontrol yolu: Sol, Re ve La tellerinde 4. parmakla çıkan ses, bir sonraki açık telle aynıdır. 3. parmak her telde açık telin tam dörtlü üstüne denk gelir ve Re, La, Mi tellerinde bir alttaki açık telin oktavını verir. Parmak doğru yerdeyse o açık tel de titreşir ve ses çınlar.

Parmaklar kavisli durmalı ve tele uçlarıyla basmalıdır; komşu tele değen parmak o telin sesini keser. Bu çalışmaları eğitmen eşliğinde yapmak isterseniz birebir keman dersi seçeneklerine bakabilirsiniz.

Parmak kalıbı ile pozisyon kavramını ayırmak

İkinci parmağın alçak ya da yüksek basılması yeni bir pozisyon değil, farklı bir parmak kalıbıdır: La telinde 2. parmak Do için 1. parmağa, Do♯ için 3. parmağa bitişik durur. Pozisyon 1. parmağın klavyedeki yeriyle, kalıp ise parmaklar arasındaki tam ve yarım seslerle ilgilidir. Entonasyonu çalışırken önce açık teli ya da sürekli çalan bir referans sesi (drone) dinleyin; nota kaçıyorsa parmağı kaldırıp yeniden yerleştirin.

Yarım pozisyon

Yarım pozisyonda el, birinci pozisyonun yarım ses gerisinde, üst eşiğe iyice yakın durur. 1. parmak açık telin yarım ses üstündeki notayı çalar; diğer parmaklar birinci pozisyondaki yerlerinin yarım ya da tam ses gerisinde kalır. Bu pozisyon, bemollü notaların sık geçtiği pasajlarda işe yarar.

  • Sol teli: 1. parmak La♭ (Sol♯), 4. parmak Re♭ (Do♯)
  • Re teli: 1. parmak Mi♭ (Re♯), 4. parmak La♭ (Sol♯)
  • La teli: 1. parmak Si♭ (La♯), 4. parmak Mi♭ (Re♯)
  • Mi teli: 1. parmak Fa, 4. parmak Si♭ (La♯)

İkinci ve üçüncü pozisyonda nota yerleri

İkinci pozisyon

Pozisyonlar, 1. parmağın bastığı yere göre adlandırılır. İkinci pozisyonda 1. parmak, birinci pozisyonda 2. parmağın bastığı yere gelir: Sol telinde Si♭ ya da Si, Re telinde Fa ya da Fa♯, La telinde Do ya da Do♯, Mi telinde Sol ya da Sol♯. Bu pozisyon birinci ve üçüncüye göre daha az kullanılır.

Üçüncü pozisyon

Üçüncü pozisyonda 1. parmak, birinci pozisyonda 3. parmağın bastığı notaya gelir. Tablo diyezsiz ve bemolsüz notaları gösterir; diyez ya da bemol gerektiğinde ilgili parmak yarım ses ileri ya da geri kayar.

Tel 1. parmak 2. parmak 3. parmak 4. parmak
Sol (G) Do (C4) Re (D4) Mi (E4) Fa (F4)
Re (D) Sol (G4) La (A4) Si (B4) Do (C5)
La (A) Re (D5) Mi (E5) Fa (F5) Sol (G5)
Mi (E) La (A5) Si (B5) Do (C6) Re (D6)

Bu dizilimde Sol ve Re tellerinde 3. ile 4. parmak, La ve Mi tellerinde 2. ile 3. parmak bitişiktir; aralarında yarım ses vardır. Yeri kontrol etmek için:

  • Re, La ve Mi tellerinde 1. parmak, bir alttaki açık telin bir oktav tizidir.
  • Sol, Re ve La tellerinde 2. parmak, bir üstteki açık telle aynı sesi verir.
  • Çoğu elde avucun alt kısmı kemanın gövdesine hafifçe değer; bu temas bir işarettir, eli oraya yaslamayın.

Pozisyon değiştirme ve pozisyon sayısı

Pozisyon değişiminde el, hedef sese göre klavyede yeni bir referans noktasına taşınır; kaydırma sesi, başparmağın hareketi ve hedef notanın kontrolü ayrı çalışılır. Aynı nota farklı tel ya da pozisyonda farklı tınlayabilir; seçim rahatlığa ve ses rengine göre yapılır.

Pozisyonların sayısı kesin değildir. Metot kitaplarında ve etütlerde genellikle yarım pozisyon ile 1–7. pozisyonlar adıyla anılır; İngilizce Vikipedi’deki keman maddesi, pratikte ulaşılan en yüksek pozisyonu 13. pozisyon olarak verir.

Nota yerlerini ezberleme yöntemi

  1. Açık telleri sabitleyin. Adlarını ve dizekteki yerlerini bakmadan söyleyebilene kadar tekrar edin.
  2. Notanın adını söyleyin. Çalarken “La teli, bir” yerine “Si” deyin; dizekteki nota ile klavyedeki yer aynı adla bağlanır.
  3. Kontrol noktalarını kullanın. 4. parmağı bir üstteki açık telle, 3. parmağı bir alttaki açık telin oktavıyla karşılaştırın.
  4. Tek notayı dört telde bulun. La: Sol telinde 1., Re telinde 4., Mi telinde 3. parmak ve açık La teli.
  5. Önce söyleyin, sonra çalın. Cümleyi çalmadan önce nota adlarıyla seslendirin; solfej çalışması hedef sesi parmağı basmadan duymanızı kolaylaştırır.

Bir haftalık kısa çalışma planı

Her gün 15–20 dakika ayırın ve açık tellerde birkaç uzun yayla başlayın. Keman ve yay tutuşunuzu keman tutuşu rehberindeki testlerle kontrol edebilirsiniz.

Gün Çalışma
1. gün Açık telleri adlarını söyleyerek çalın; akordu akort cihazıyla ya da piyanoyla karşılaştırın.
2. gün La telinde La, Si, Do♯, Re, Mi; son Mi’yi açık Mi teliyle karşılaştırın.
3. gün Re majör dizisi: Re telinde Re, Mi, Fa♯, Sol; La telinde La, Si, Do♯, Re.
4. gün Sol majör dizisini Sol ve Re tellerinde çalın; Mi telinde Mi, Fa♯, Sol♯, La, Si kalıbını ekleyin.
5. gün Do majör dizisi: Sol telinde 3. parmakla Do’dan başlayın; Fa ve Do alçak 2. parmakla çalınır.
6. gün La’yı dört telde, Re’yi üç yerde (Sol telinde 4. parmak, açık Re, La telinde 3. parmak) bulun.
7. gün Kısa bir ezgiyi önce nota adlarıyla okuyun, sonra çalın; kendinizi kaydedip kaçan notaları işaretleyin.

Sık sorulan sorular

Kemanda hangi tel hangi nota?

Kemanın dört teli kalından inceye Sol (G3), Re (D4), La (A4) ve Mi (E5) notalarına akort edilir. Teller arasında tam beşli vardır ve akort, genellikle 440 Hz’e ayarlanan La telinden başlar. Notada teller Roma rakamıyla da gösterilir: I Mi, II La, III Re, IV Sol telidir.

Nota yerleri nasıl ezberlenir?

Açık telleri ve dizekteki yerlerini ezberleyerek başlayın, sonra her gün tek bir tel üzerinde çalışın. Çalarken parmak numarasını değil notanın adını söyleyin ve her telde en az bir notayı açık telle karşılaştırın. Günde 15–20 dakikalık tekrar, haftada bir yapılan uzun çalışmadan daha kolay sürdürülür.

Kemanda perde ya da nota işareti var mı?

Hayır. Kemanın klavyesinde gitardaki gibi perde ya da nota işareti yoktur; parmak telin üzerinde istediği noktaya basabildiği için ses yüksekliği kulakla ayarlanır. Yeni başlayanlar için klavyeye parmak yerlerini gösteren ince bantlar yapıştırılabilir, nota yeri çıkartmaları da aynı işi görür. Bunlar geçici işaretlerdir; kulak geliştikçe kaldırılır.

Kemanda toplam kaç pozisyon var?

Kesin bir toplam yoktur; el klavyede yukarı çıktıkça pozisyonlar numaralanmaya devam eder. Eğitimde yarım pozisyon ve 1–7. pozisyonlar adıyla çalışılır; başlangıç ve orta düzeyde en çok birinci ve üçüncü pozisyon kullanılır. İleri repertuvarda, özellikle Mi telinde, 7. pozisyonun çok üstüne çıkılır.

1 ayda keman öğrenilir mi?

Bir ayda kemanı öğrenmek gerçekçi bir hedef değildir, ama ilk ay için somut hedefler koyabilirsiniz: kemanı ve yayı rahat tutmak, açık tellerde düzgün ses çıkarmak, birinci pozisyonda birkaç notayla kısa ezgiler çalmak. Temiz entonasyon aylar içinde gelişir. İlk 30 günü değerlendirmek için müzik kursunda ilerleme nasıl ölçülür yazısına bakabilirsiniz.

Keman öğrenmeye başlama yaşı kaçtır?

Tek bir doğru yaş yoktur. Keman 1/16, 1/8, 1/4, 1/2 ve 3/4 gibi küçük boylarda da yapıldığı için çocuklar erken başlayabilir; Suzuki yönteminin kurucusu Shinichi Suzuki, derslere genellikle 3 ile 5 yaş arasında başlanmasını önerirdi. Yetişkinler için üst sınır yoktur. Çocuğa uygun boyu seçerken keman seçimi rehberindeki kontrol listesinden yararlanabilirsiniz.

Sorularınız mı var?

Müzik dersleri, enstrüman eğitimi, şan dersi ve konservatuvar hazırlık programlarımız hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.