Diksiyon tekerlemeleri, benzer seslerin art arda geldiği ve hızlı söylendiğinde dilin sürçtüğü kısa sözlerdir. Diksiyon çalışmasında belirli bir sesi (r, ş–s, k–g, p–b, ç–c gibi) ve sesler arasındaki geçişleri netleştirmek için kullanılırlar. Aşağıda kolay ve kısa tekerlemelerden Türkçenin en zor tekerlemelerine uzanan 60’tan fazla örneği, her birinin hangi sesi çalıştırdığını, tekerlemeyle çalışmanın adımlarını, bir haftalık programı, kısa ve uzun diksiyon metinlerini bulabilirsiniz.
Halk edebiyatında dil sürçtürmek için kurulan bu sözlere yanıltmaç da denir. TDK sözlüğü yanıltmacı “karşıdakini yanıltıp başka şey söylemesine yol açacak biçimde düzenlenmiş söz” olarak tanımlar. Sözlükte tekerlemenin anlamı daha geniştir: Masalların başındaki “Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde” gibi uyaklı sözler de tekerlemedir. Listedeki geleneksel tekerlemelerin söyleyeni bilinmez ve yöreden yöreye farklı biçimleri vardır; “(özgün)” diye işaretlenenler bu yazı için yazıldı. Diksiyonun hangi parçalardan oluştuğunu önce görmek isterseniz diksiyon nedir yazısıyla başlayabilirsiniz.
Kolay ve kısa tekerlemeler (çocuklar için de uygun)
Tek bir ses grubuna odaklanan, bir solukta söylenen tekerlemeler. Çocuklarla çalışırken de buradan başlayabilirsiniz; onlar için hız yarışı yerine sırayla ve oyun gibi söylemek yeterli. Her birini önce yavaş, sonra normal konuşma hızında üç kez hatasız söyleyebildiğinizde sese göre tekerlemelere geçin.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Zaman saman satar, saman zaman satar. | s–z, m |
| Bizde bize biz derler, sizde bize ne derler? | b, z–s, d; i–e geçişi |
| Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi, ortadaki su şişesi. | ş–s, k |
| Dal sarkar kartal kalkar, kartal kalkar dal sarkar. | k, r, l |
| Gül dibi bülbül dili gibi, gül dibi bülbül dili. | l, b, g; ü–i geçişi |
| Pembe pabuç, beyaz bebek; beyaz pabuç, pembe bebek. (özgün) | p–b |
| Kar garda, gar karda; kül gülde, gül külde. (özgün) | k–g |
| Arı armutta, armut arıda; armudu arıdan, arıyı armuttan ayır. (özgün) | r, t–d; a–ı–u geçişi |
| Bir balık bir buluta bakmış, bulut balığa bakmış; balık bulutu, bulut balığı beğenmiş. (özgün) | b, l, k–ğ; ı–u geçişi |
| Tavşan tahta tabakta taze tere tattı. (özgün) | t, ş |
Sese göre tekerlemeler (harf harf)
Belirli bir seste zorlanıyorsanız o sesin tablosundan başlayın. Gruplar, seslerin ağızda nerede ve nasıl oluştuğuna göre ayrıldı; her grubun başında o sesi çıkarırken nelere dikkat edeceğiniz yazıyor. Tablolarda önce geleneksel tekerlemeler, ardından “(özgün)” işaretli olanlar geliyor.
r sesi
Türkçede r, dil ucunun üst diş etine kısa bir dokunuşuyla çıkar. Sözcük sonundaki r’yi düşürmeyin (“bi” değil “bir”), ama uzun uzun da titretmeyin.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Bir berber bir berbere “Bre berber, gel beraber bir berber dükkânı açalım” demiş. | b, r |
| A be kuru dayı, ne kuru sarı darı bu darı, a be kuru dayı. | r, d; a–ı–u geçişi |
| Terazi terziye, terzi teraziye kırgın: Terazi eksik tartar, terzi dar biçer. (özgün) | r, t, z |
| Perdeci Ferit perdeleri gerdi, perdeler de Ferit’i gerdi. (özgün) | r, d; p–f |
| Rüzgâr lale dalını ırgaladı, lale dalı rüzgârı ırgalamadı. (özgün) | r–l, g |
s, ş ve z sesleri
Bu seslerde hava, dilin önü ile üst dişlerin arkası ya da damak arasındaki dar bir aralıktan sızar. ş’de dudaklar hafifçe öne çıkar; z ise s’nin ses tellerinin titreşimiyle söylenen karşılığıdır.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Şiş şişeyi şişlemiş, şişe keşişe “kiş” demiş. | ş–s, k |
| Sisli şişe şişkin mi, şişkin şişe sisli mi? (özgün) | s–ş |
| Azize’nin sazı, Aziz’in sözü: Söz saza mı uyar, saz söze mi? (özgün) | s–z; a–ö geçişi |
| Sıcak simit, soğuk su şişesi; soğuk simit, sıcak su şişesi. (özgün) | s–ş, k–ğ |
| Susuz kalan sarı kaz, sazlıkta sessizce suya süzüldü. (özgün) | s–z; u–ü geçişi |
k ve g sesleri
k ve g’de dilin arka bölümü damağa yükselir; aralarındaki fark, g’de ses tellerinin titreşmesidir. İnce ünlülerin yanında (kedi, gül) daha önde, kalın ünlülerin yanında (kar, gar) daha arkada çıkarlar.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Bu kara kantar kırk kilo kara katran tartar. | k, r, t |
| Değirmene girdi köpek, değirmenci çaldı kötek; hem kepek yedi köpek, hem kötek yedi köpek. | k, g; p–t |
| Gök gürledi, göl köpürdü; gök mü köpürdü, göl mü gürledi? (özgün) | k–g; ö–ü geçişi |
| Kaç kaz kaçtı, kaç kaz kaldı? Kaçan kazı kim kaçırdı? (özgün) | k, ç, z |
| Kırk kırlangıç karlı kırda kırk kez kanat çırptı; karlı kırdaki kırk kırlangıçtan kaçı kanat çırpmadı? (özgün) | k, r, l, ç |
p ve b sesleri
p, b ve m’de iki dudak tam kapanıp açılır. p ile b’yi ayırmak için elinizi boğazınıza koyun: b’de titreşimi hissedersiniz, p’de hissetmezsiniz.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Pireli peyniri perhizli pireler tepelerse pireli peynirler de pır pır pervaz ederler. | p, r |
| Pazartesi pazarda pırasa, perşembe pazarda patates; pırasa mı pahalı, patates mi? (özgün) | p, r, s |
| Bebek babaya balon, baba bebeğe bisküvi uzattı; balon patladı, bisküvi bölündü. (özgün) | b–p |
| Pamuk gibi bulut, bulut gibi pamuk; bulut mu bembeyaz, pamuk mu? (özgün) | p–b, m; u–a geçişi |
ç ve c sesleri
ç ve c’de dilin ön bölümü damağa yaslanıp havayı önce tutar, sonra sürtünerek bırakır; c, ç’nin titreşimli karşılığıdır. Hızlandıkça ç’nin ş’ye kaymamasına dikkat edin.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Çatalca’da topal çoban çatal yapıp çatal satar. | ç, t, p |
| Çarık çorap dolak, ben sana çarık çorap dolak mı dedim? | ç, r, d |
| Çam cama çarptı, cam çama çarptı; cam çatladı, çam çatlamadı. (özgün) | ç–c |
| Çiçekçi Cemil camgöbeği ceketinin cebine üç çiçekle üç cevizli çörek sığdırdı. (özgün) | ç–c, k |
| Gece caddede cambaz, gündüz çarşıda çalgıcı; cambaz mı cesur, çalgıcı mı? (özgün) | c–ç, g |
l, n ve m sesleri
l ve n’de dil ucu üst dişlerin arkasına ya da diş etine değer; n ve m’de hava burundan çıkar. Hızlı söylerken l’yi yutmamaya ve n ile l’yi birbirine karıştırmamaya (“yanlız” değil “yalnız”) dikkat edin.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Nankör nalbant nalları nallamalı mı, nallamamalı mı? | n, l, m |
| İbiş’le Memiş mahkemeye gitmiş, mahkemeleşmiş mi, mahkemeleşmemiş mi? | m, ş; ek zinciri |
| Nalan’ın lalesi, Lale’nin nanesi; nane lalede mi, lale nanede mi? (özgün) | l–n |
| Annem ninni, ninem masal; ninni mi uzun, masal mı? (özgün) | n, m |
| Mini minibüste minik minik mandalinalar; mandalinalı minibüs Moda’ya iniyor. (özgün) | m, n; i–a geçişi |
t ve d sesleri
t ve d’de dil ucu üst dişlerin arkasına değer; d, t’nin titreşimli karşılığıdır. Hız arttıkça iki sesin birbirine karışmaması için her hecenin başını net tutun.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Dört deryanın deresini dört dergâhın derbendine devrederlerse, dört deryadan dört dert, dört dergâhtan dört dev çıkar. | d, r, t |
| Dedem “dut” dedi, dadım “tut” dedi; dedem dutu tuttu, dadım dutu tattı. (özgün) | t–d |
| Taş duvardan taş düştü; düşen taş duvarı mı, duvar düşen taşı mı tuttu? (özgün) | t–d, ş |
| Tatlıcı Tayfun tepsi tepsi tatlı taşıdı, tatlılar tepsiden taştı. (özgün) | t, ş |
| Didem’in dudağında dut lekesi, dut dalında Didem’in düdüğü. (özgün) | d; i–u–ü geçişi |
Ünlü geçişleri (sesli harf tekerlemeleri)
Türkçenin sekiz ünlüsü (a, e, ı, i, o, ö, u, ü) dilin, dudakların ve çenenin konumuyla birbirinden ayrılır. Hızlanınca ı ile i, u ile ü kolayca birbirine karışır; ünlüleri kısaltmadan ve yutmadan söyleyin.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Sen seni bil, sen seni, bil sen seni, bil sen seni; sen seni bilmezsen patlatırlar enseni. | s–n; e–i geçişi |
| O ev bu evden eski mi, bu ev o evden ıssız mı? İki evi üç usta onardı. (özgün) | Ünlü geçişleri |
| Kuru kürek, kırık kürek; kırık kürek kuru mu, kuru kürek kırık mı? (özgün) | u–ü–ı; k, r |
| İpek iplik ıslak mı, ıslak iplik ipek mi? (özgün) | ı–i; p, k |
| Ürkek ördek ördekten ürker mi, ördek ürkek ördekten mi ürker? (özgün) | ö–ü; r, k |
| Ela gözlü Ali ala atı aldı, alaca atlı Ela Ali’ye güldü. (özgün) | a–e–i geçişi; l |
Türkçenin en zor tekerlemeleri
Bu tekerlemelerin zorluğu uzun ek zincirlerinden ve aynı seslerin kısa aralıklarla yer değiştirmesinden gelir. Hangisinin en zor olduğunu gösteren bir ölçüm ya da resmî sıralama yok; aşağıdakiler en çok bilinen uzun örnekler. Hızlanmadan önce her birini hece hece bölerek okuyun; ek zincirlerinde her ekin sesi duyulmalı.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Bu yoğurdu sarımsaklasak da mı saklasak, sarımsaklamasak da mı saklasak? | s, k, m; ek zinciri |
| Al bu takatukaları takatukacıya takatukalatmaya götür. Takatukacı takatukaları “takatukalamam” derse takatukacıdan takatukaları takatukalatmadan al da gel. | t–k; ek zinciri |
| Ocak kıvılcımlandırıcılardan mısın, kapı gıcırdatıcılardan mısın? Ne ocak kıvılcımlandırıcılardanım ne kapı gıcırdatıcılardanım. | c–ç, k–g; ı |
| El âlem bir aladana aldı, aladanalandı da biz bir aladana alıp aladanalanamadık. | l, d, n; ek zinciri |
| Sizin damda var beş boz başlı beş boz ördek, bizim damda var beş boz başlı beş boz ördek. Sizin damdaki beş boz başlı beş boz ördek, bizim damdaki beş boz başlı beş boz ördeğe “Siz de bizcileyin beş boz başlı beş boz ördek misiniz?” demiş. | b, z–s–ş |
| Bir tarlaya kemeken ekmişler. İki kürkü yırtık kel kör kirpi dadanmış. Biri erkek kürkü yırtık kel kör kirpi, öteki dişi kürkü yırtık kel kör kirpi. Kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürkünü, kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürküne; kürkü yırtık dişi kel kör kirpinin yırtık kürkünü, kürkü yırtık erkek kel kör kirpinin yırtık kürküne eklemişler. | k, r; ü–ı geçişi |
Kısa ve zor tekerlemeler
Bir solukta biten ama hızlanınca dili sürçtüren tekerlemeler. Kısa oldukları için ısınmanın sonunda ya da gün içinde birkaç kez tekrarlamaya uygundurlar. Hızı, üç kez üst üste hatasız söyleyebildiğiniz tempoya göre ayarlayın.
| Tekerleme | Çalıştırdığı ses |
|---|---|
| Üç tunç tas has hoşaf. | ç–ş–s, t |
| Şemsi Paşa pasajında sesi büzüşesiceler. | ş–s–z |
| Kırk küp, kırkının da kulpu kırık küp. | k; ı–ü–u geçişi |
| Keşkekçinin keşkeklenmemiş keşkek kepçesi. | k, ş, ç |
| Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdan mısınız? | ek zinciri; k, l, d |
| Kuş kuşa, kış kışa; kuşun kışı, kışın kuşu. (özgün) | ş; u–ı geçişi |
| Şişli’deki şişeci şişe şişirdi, şişeler şişeciyi şaşırttı. (özgün) | ş–s |
“Kırk küp” tekerlemesi bazı derlemelerde “Kırk kırık küp, kırkının da kulpu kırık kara küp” diye geçer; iki biçim de aynı sesleri çalıştırır.
Tekerlemeler nasıl çalışılır?
Tekerleme çalışırken amaç her sesin yerini bulmaktır; hız en son gelir. Aşağıdaki sıra her yeni tekerleme için birkaç dakika sürer.
Önce yavaş ve abartılı, sonra normal hız
- Tekerlemeyi bir kez sessizce okuyun; zor geçişlerin altını çizin.
- Hece hece, ağız hareketlerini abartarak yavaşça söyleyin. Dudakların kapandığı, dilin dişlere ve damağa değdiği anları hissedin.
- Abartıyı bırakıp normal konuşma hızında söyleyin. Tekerlemeyi ezber saymak yerine birine bir şey anlatır gibi, anlamlı bir vurguyla okuyun.
- Üç kez üst üste hatasız söyleyebildiğinizde hızı biraz artırın. Takıldığınız anda bir önceki hıza dönün.
- Son turda farklı niyetler deneyin: birine sır verir gibi, uzaktaki birine seslenir gibi, şaşırmış gibi. Niyet değişse de sesler net kalmalı.
Kalem ya da mantar tıpa egzersizi
Diksiyon çalışmalarında bilinen bu egzersizde temiz bir mantar tıpa ya da kalem ön dişlerin arasına yerleştirilir ve tekerleme bu hâlde söylenir. Ağızdaki engel, dil ve dudakların daha bilinçli çalışmasını gerektirir. Nesneyi çıkarıp aynı tekerlemeyi yeniden söylediğinizde iki denemeyi kayıtta karşılaştırabilirsiniz.
- Nesneyi dişlerinizle sıkmayın ve ısırmayın; düşmeyecek kadar hafif tutun.
- Bir tekerlemeyi bu şekilde iki üç kez söyleyin; toplamda birkaç dakikayı geçmeyin.
- Çenede ağrı, tıklama ya da gerginlik olursa hemen bırakın. Bu adım isteğe bağlıdır; atlayıp öteki adımlarla devam edebilirsiniz.
- Küçük çocuklarla bu egzersizi yapmayın; yutma riski vardır.
Ses kaydı alıp dinleme
Her tekerlemeyi önce yavaş, sonra hızlı söyleyerek telefonunuza kaydedin. Dinlerken metne bakmayın; yalnızca kulağınıza güvenin ve anlaşılmayan heceyi işaretleyin. Bir hafta sonra aynı tekerlemeyi yeniden kaydedip iki kaydı art arda dinleyin; ilerlemeyi en somut bu karşılaştırma gösterir. Tirat ya da şiir hazırlayan adaylar aynı kayıt yöntemini metin üzerinde nasıl kullanacaklarını konservatuvar sınavında diksiyon ve ses çalışması yazısında bulabilir.
Tekerlemeler bir diksiyon programının yalnızca bir parçasıdır. Boğumlamayı dudak, dil ucu ve damak seslerine göre adım adım kuran hece çalışmaları için diksiyon egzersizleri yazısına bakabilirsiniz.
1 haftalık örnek çalışma programı
Günde 10–15 dakika yeterlidir. Her güne dudak titreştirme, çene ve dil gevşetme hareketleriyle başlayın; her günü kısa bir kayıtla bitirin.
| Gün | Odak | Çalışma | Süre |
|---|---|---|---|
| 1. gün | Dudak sesleri (p, b, m) | “Pembe pabuç” ve “Bir berber” tekerlemeleri; önce yavaş ve abartılı, sonra normal hızda. İlk kaydınızı alın. | 10 dk |
| 2. gün | Dil ucu sesleri (t, d, n, l, r) | “Nankör nalbant” ve “Kartal kalkar”; r’leri düşürmeden ve uzatmadan. | 10 dk |
| 3. gün | Dil arkası sesleri (k, g) | “Kar garda” ve “Kırk küp”; k ile g farkını kayıtta dinleyin. | 10 dk |
| 4. gün | Islıklı sesler (s, ş, z, ç, c) | “Şu köşe yaz köşesi”, “Sisli şişe” ve “Çam cama çarptı”. | 12 dk |
| 5. gün | Ünlü geçişleri | “Bizde bize biz derler” ve “O ev bu evden”; ünlüleri yutmadan, birbirine karıştırmadan. | 12 dk |
| 6. gün | Zor tekerlemeler | İki zor tekerleme: bir tur kalem ya da mantar tıpayla, bir tur onsuz. Ardından bir diksiyon metni. | 15 dk |
| 7. gün | Tekrar ve karşılaştırma | Hafta boyunca en çok zorlandığınız üç tekerleme ve bir diksiyon metni. Yeni kaydı 1. günün kaydıyla karşılaştırın. | 15 dk |
Kısa diksiyon metinleri
Tekerlemeler sesleri tek tek çalıştırır; diksiyon metinleri ise aynı sesleri anlamlı bir anlatımın içinde denemenizi sağlar. Aşağıdaki metinler bu yazı için yazıldı. Her birini önce vurgu ve durak yerlerini işaretleyerek okuyun, sonra birine anlatır gibi kaydedin.
İskele (ş, s, ç)
Sabahın sekizinde iskelede kimse susmuyordu. Simitçi seslendi, çaycı bardakları sıraladı, sisli denizde ilk vapur göründü. Selin çantasındaki şemsiyeyi çıkarıp sessizce sıraya geçti. Şimdi tek düşündüğü, soğumadan içeceği sıcak çaydı.
Gece radyosu (r, l)
Rüzgârlı bir perşembe gecesi radyoda eski bir plak çalıyordu. Spiker, her sözcüğü yerli yerinde söyleyerek yollarda sabaha kadar yağmur beklendiğini hatırlattı. Arabalar yavaşladı, ıslak yollar parladı ve şarkı bitene kadar kimse radyoyu kapatmadı.
Kütüphane (k, g)
Kütüphanenin en arka köşesinde kalın kapaklı bir kitap duruyordu. Görevli Gökhan, kitabın kayıp sayfasını günlerdir arıyordu. Sonunda sayfa, kimsenin bakmadığı bir kutunun dibinden çıktı. Gökhan gülümsedi, kitabı kucakladı ve kayıt defterine kısa bir not düştü.
Pastane (p, b, m)
Pazar sabahı pastanenin kapısı erkenden açıldı. Pastacı Bora bademli bisküvileri büyük bir tepsiye dizdi, bitter çikolatalı pastayı buzdolabına koydu. Bir baba, küçük kızıyla içeri girip pembe kurdeleli paketi gösterdi. Bora paketi özenle bağlayıp masaya bıraktı.
Uzun diksiyon metinleri
Uzun metinlerde sesleri korumanın yanında nefesi ve durakları da planlamanız gerekir. Okumadan önce nefes alacağınız yerleri eğik çizgiyle işaretleyin ve her metinde tek bir hedefe odaklanın: ilkinde sesler, ikincisinde hız ve duraklar, üçüncüsünde uzun cümlelerde nefes. Durakların anlamı nasıl değiştirdiğini konuşma ritmi, durak ve ulama yazısında, nefesi cümlenin niyetine göre bölmeyi oyuncular için nefes teknikleri yazısında bulabilirsiniz. Metinler bu yazı için yazıldı.
Kulis (karışık sesler)
Konserin başlamasına yirmi dakika vardı. Kuliste herkes kendi köşesinde bir işle uğraşıyordu: Kemancı Suna telleri sırayla akort ediyor, çellist Barış yayına reçine sürüyor, genç piyanist Kerem ise parmaklarını dizlerinin üstünde sessizce çalıştırıyordu. Sahne amiri kapıdan başını uzatıp “On beş dakika!” diye seslendi. Kerem derin bir nefes aldı, notalarını son bir kez karıştırdı, sonra kapattı; zaten hepsi aklındaydı. Perde açıldığında salonun kalabalığına değil, çalacağı ilk akora odaklanacaktı. Işıklar karardı, alkış başladı ve Kerem sahneye doğru ilk adımını attı.
Pazar yeri (hız ve duraklar)
Salı pazarı sabahın yedisinde kurulmuştu. Domatesçi Nuri tezgâhını üç sıra hâlinde dizmiş, en kırmızı domatesleri öne koymuştu. Karşısındaki Şükran Hanım biber, patlıcan, kabak ve bir kasa taze fasulye satıyordu. Saat dokuza doğru kalabalık arttı; pazarcılar fiyat söylüyor, müşteriler pazarlık ediyor, çocuklar arabaların arasından koşturuyordu. Kırk yıldır aynı köşede duran peynirci Rasim Bey ise kimseye seslenmiyordu. Tezgâhına gelen herkese önce ince bir dilim peynir uzatıyor, “Tadına bakın, sonra karar verin” diyordu. Öğleye kadar tezgâhında tek teneke peynir kalmamıştı.
Deniz feneri (uzun cümle ve nefes)
Adanın ucundaki fenerin bekçisi otuz yıl boyunca her akşam aynı saatte yüz on iki basamaklı merdiveni çıkar, camları siler, lambayı yakar, sonra küçük masasına oturup denizi seyrederdi. Fırtınalı gecelerde dalgaların kayalara çarparken çıkardığı sesi dinler, uzaktan geçen gemilerin ışıklarını tek tek sayar, her birinin nereye gittiğini tahmin etmeye çalışırdı. Emekli olduğu yıl fener otomatik bir sisteme bağlandı. Yine de yaşlı bekçi, her akşam aynı saatte kıyıdaki evinin penceresini açıp fenerin yanıp yanmadığına bakmayı hiç bırakmadı.
Sık sorulan sorular
Diksiyon için tekerlemeler nelerdir?
Diksiyon için kullanılan tekerlemeler, aynı ya da birbirine yakın seslerin art arda geldiği yanıltmaçlardır. Bu yazıdaki örnekleri amacınıza göre seçin: Yeni başlıyorsanız kolay ve kısa tekerlemelerle, belirli bir seste zorlanıyorsanız sese göre tablolardan, akıcılığınızı sınamak istiyorsanız kısa ve zor ya da en zor tekerlemelerle çalışın. Her tekerlemenin yanında hangi sesi çalıştırdığı yazıyor.
5 tane tekerleme söyler misiniz?
Aşağıdaki beş geleneksel tekerlemenin her biri farklı bir ses grubunu çalıştırır:
- Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi, ortadaki su şişesi. (ş–s)
- Bir berber bir berbere “Bre berber, gel beraber bir berber dükkânı açalım” demiş. (b–r)
- Dal sarkar kartal kalkar, kartal kalkar dal sarkar. (k–l–r)
- Kırk küp, kırkının da kulpu kırık küp. (k)
- Üç tunç tas has hoşaf. (ç–ş–s)
Evde diksiyon nasıl düzeltilir?
Evde en işe yarayan araç telefonunuzun ses kaydıdır. Günde 10–15 dakika ayırın: Kısa bir ısınmanın ardından zorlandığınız sesin tablosundan iki tekerlemeyi önce yavaş, sonra normal hızda söyleyin; ardından bir paragrafı sesli okuyup kaydedin ve metne bakmadan dinleyin. Haftada bir, ilk kaydı yenisiyle karşılaştırın. Bir sesi hiç çıkaramıyor ya da sürekli başka bir sese dönüştürüyorsanız egzersize başlamadan önce bir dil ve konuşma terapistine danışın.
Türkçenin en zor tekerlemesi nedir?
Bunu gösteren bir ölçüm ya da resmî sıralama yok. En çok bilinenler arasında kısa olanlardan “Şemsi Paşa pasajında sesi büzüşesiceler” ve neredeyse tek sözcükten oluşan “Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdan mısınız?”, uzun olanlardan “Al bu takatukaları…” ile “Bu yoğurdu sarımsaklasak da mı saklasak…” var. Hangisinin size daha zor geleceği, hangi seste zorlandığınıza bağlıdır.
Kısa ve zor tekerlemeler nelerdir?
“Üç tunç tas has hoşaf”, “Şemsi Paşa pasajında sesi büzüşesiceler”, “Kırk küp, kırkının da kulpu kırık küp” ve “Keşkekçinin keşkeklenmemiş keşkek kepçesi” tek solukta biter ama hızlanınca dili sürçtürür. Yedi örneklik listenin tamamı ve çalıştırdıkları sesler yukarıdaki “Kısa ve zor tekerlemeler” bölümünde.
Dünyanın en zor tekerlemesi nedir?
Dilleri karşılaştıran bir ölçüm yok; sık anılan iki örnek İngilizcedir. Guinness Rekorlar Kitabı 1974 baskısında “The sixth sick sheik’s sixth sheep’s sick” cümlesini İngilizcenin en zor tekerlemesi olarak göstermişti; kuruluş bu kategoriyi artık izlemiyor. 2013’te MIT’den Stefanie Shattuck-Hufnagel ve ekibi, konuşma hataları üzerine çalışmalarını Acoustical Society of America toplantısında sunarken “Pad kid poured curd pulled cod” dizisini öne çıkardı; katılımcılar diziyi hızlıca tekrarlarken ya söyleyemedi ya da denemeyi bıraktı.