Doğal Minörü Bağıl Majörden Türetme
Doğal minör diziyi yalnız aralık formülüyle değil, bağıl majör üzerinden de kurabilirsiniz. Her majör dizinin altıncı derecesi, aynı donanımı paylaşan doğal minörün eksenidir. Do majörün altıncı derecesi La olduğu için La doğal minör, Do majörle aynı doğal notaları kullanır; fark, notaların hangi ses çevresinde düzenlendiği ve cümlelerin nereye çözüldüğüdür. Ders hedefinizi planlarken Kadıköy’de müzik kursu seçenekleri programını başlangıç noktası olarak kullanabilirsiniz.
- Önce majör diziyi ve donanımını eksiksiz yazın.
- Altıncı dereceyi bulun ve nota sırasını o sesten başlayacak biçimde yeniden düzenleyin.
- Yeni dizide ikinci–üçüncü ve beşinci–altıncı dereceler arasındaki yarım sesleri kontrol edin.
- Eksen, altçeken ve çeken derecelerini işaretleyip kısa bir bitiş cümlesi oluşturun.
Aynı notaları kullanmak iki tonun aynı olduğu anlamına gelmez. Do–Mi–Sol akorunda biten bir cümle Do majörü, Mi–Sol–La hareketinden La minör akoruna yerleşen bir cümle ise La minörü merkezleyebilir. Egzersizde önce donanımı hiç değiştirmeden iki ayrı bitiş yazın; sonra hangi bas hareketi ve melodik vurgu nedeniyle merkezin değiştiğini açıklayın. Bu yöntem, bağıl ton bilgisini ezber çiftleri olmaktan çıkarıp işitilebilir bir ilişkiye dönüştürür. Benzer soruyu ele alan yazı: Akor Nedir? Akorlar Nasıl Oluşturulur?
Doğal minörü bağıl majörden ayıran merkez
La doğal minör ile Do majör aynı beyaz piyano tuşlarını kullanır, fakat aynı tonda değildir. La doğal minörde dizi La–Si–Do–Re–Mi–Fa–Sol–La biçimindedir; dinlenme noktası ve eksen akoru La–Do–Mi çevresinde kurulur. Do majörde ise C akoru ve Do sesi merkez görevi görür. Ortak nota kümesi, tonal işlevlerin de ortak olduğu anlamına gelmez.
Farkı duymak için sekiz vuruşluk iki bas kalıbı yazın. İlkini C–F–G–C, ikincisini Am–Dm–Em–Am akor kökleriyle bitirin. Üstte yalnız doğal notalardan oluşan kısa bir melodi kullanın ve hangi son akorun cümleyi tamamladığını karşılaştırın. Ardından La minör dizisindeki yarım sesleri Si–Do ve Mi–Fa olarak işaretleyin. Çalışma planını genişleten içerik: Müzikte Ton Nedir? Ton Kavramı Nasıl Anlaşılır?
Doğal minör biçim, yükseltilmiş yedinci derece içermez. Bir eserde Sol♯ görüldüğünde bunun otomatik olarak başka tona geçiş olduğu sonucuna varılmamalıdır; nota, La minörde dominant işlevini güçlendiren armonik minör kullanımına ait olabilir. Analizde değiştiricinin bulunduğu akor, ilerlediği ses ve cümle sonundaki merkez birlikte yazılmalıdır.
Mi doğal minörü yazarken Fa♯ donanımını koruyun ve E–G–B eksen üçlüsünü çıkarın. Bağıl Sol majörle ortak notalara rağmen bitiş akorlarının farklı işlev kurduğunu iki kısa kadansla karşılaştırın.